Hướng dẫn cài đặt Docker chi tiết trên Ubuntu, Windows và macOS

Docker đã trở thành công cụ quen thuộc đối với hầu hết lập trình viên hiện nay. Việc đóng gói ứng dụng cùng toàn bộ thư viện phụ thuộc vào một container giúp bạn loại bỏ hoàn toàn vấn đề "chạy được trên máy tôi nhưng lỗi trên server". Trong bài viết này, chúng ta sẽ đi qua từng bước cài đặt Docker trên ba hệ điều hành phổ biến nhất: Ubuntu (Linux), Windows và macOS.

Phân biệt Docker Engine và Docker Desktop#

Trước khi bắt đầu, bạn cần nắm rõ hai khái niệm cơ bản để chọn đúng phiên bản cần cài:

• Docker Engine: Là phần lõi chạy trực tiếp trên hệ điều hành Linux, bao gồm Docker daemon (dockerd) và công cụ dòng lệnh Docker CLI (docker). Đây là phiên bản gọn nhẹ, thường dùng trên máy chủ hoặc máy trạm Linux.
• Docker Desktop: Là bộ ứng dụng có giao diện đồ họa dành cho Windows, macOS và cả Linux. Bên dưới, nó tự động tạo một máy ảo Linux nhỏ để chạy Docker Engine, kèm theo Docker Compose và các công cụ quản lý tiện lợi.

1. Cài đặt Docker Engine trên Ubuntu#

Trên Ubuntu, cách tốt nhất là cài đặt từ kho lưu trữ (repository) chính thức của Docker để luôn nhận được bản cập nhật mới nhất.

Bước 1: Gỡ bỏ các phiên bản cũ (nếu có)#

Nếu máy của bạn từng cài các gói không chính thức, hãy gỡ chúng để tránh xung đột:

sudo apt-get remove docker.io docker-doc docker-compose docker-compose-v2 podman-docker containerd runc

Bước 2: Thiết lập kho lưu trữ Docker#

Cập nhật danh sách gói và cài đặt các công cụ hỗ trợ tải qua HTTPS:

sudo apt-get update
sudo apt-get install ca-certificates curl
sudo install -m 0755 -d /etc/apt/keyrings
sudo curl -fsSL https://download.docker.com/linux/ubuntu/gpg -o /etc/apt/keyrings/docker.asc
sudo chmod a+r /etc/apt/keyrings/docker.asc

Tiếp theo, thêm repository của Docker vào danh sách nguồn Apt:

echo \
  "deb [arch=$(dpkg --print-architecture) signed-by=/etc/apt/keyrings/docker.asc] https://download.docker.com/linux/ubuntu \
  $(. /etc/os-release && echo "$VERSION_CODENAME") stable" | \
  sudo tee /etc/apt/sources.list.d/docker.list > /dev/null
sudo apt-get update

Bước 3: Cài đặt các gói Docker#

Cài đặt phiên bản mới nhất của Docker Engine, CLI, containerd và plugin Docker Compose:

sudo apt-get install docker-ce docker-ce-cli containerd.io docker-buildx-plugin docker-compose-plugin

Bước 4: Cấu hình chạy Docker không cần sudo#

Mặc định, Docker yêu cầu quyền root. Để gõ lệnh docker trực tiếp từ tài khoản người dùng hiện tại, bạn hãy thêm user của mình vào nhóm docker:

sudo usermod -aG docker $USER
newgrp docker

Lưu ý: Bạn có thể cần đăng xuất và đăng nhập lại để thay đổi này có hiệu lực hoàn toàn.

2. Cài đặt Docker Desktop trên Windows#

Trên Windows, việc chạy Docker hiệu quả nhất là thông qua nền tảng WSL 2 (Windows Subsystem for Linux 2).

Yêu cầu hệ thống#

• Windows 10 64-bit (phiên bản 21H2 trở lên) hoặc Windows 11 64-bit.
• Đã bật tính năng ảo hóa phần cứng (Hardware Virtualization) trong BIOS/UEFI.

Các bước cài đặt#

1. Kích hoạt WSL 2: Mở PowerShell hoặc Command Prompt với quyền Administrator và chạy lệnh:

``powershell wsl --install `` Khởi động lại máy nếu được yêu cầu.

1. Tải bộ cài đặt: Truy cập trang chủ của Docker và tải file Docker Desktop Installer.exe dành cho Windows.

1. Chạy trình cài đặt: Nhấp đúp vào file vừa tải. Tại màn hình cấu hình, hãy đảm bảo tùy chọn Use WSL 2 instead of Hyper-V được đánh dấu.

1. Hoàn tất: Sau khi quá trình cài đặt kết thúc, nhấn Close and restart để khởi động lại máy tính. Khi máy bật lại, mở ứng dụng Docker Desktop từ Start Menu và chấp nhận điều khoản sử dụng.

3. Cài đặt Docker Desktop trên macOS#

Đối với người dùng Mac, bạn cần chú ý chọn đúng phiên bản phù hợp với kiến trúc vi xử lý của máy.

Các bước cài đặt#

1. Kiểm tra loại chip: Nhấn vào biểu tượng Apple ở góc trái trên cùng, chọn About This Mac. Kiểm tra xem máy bạn dùng Chip Intel hay Apple Silicon (M1, M2, M3...).
2. Tải file `Docker.dmg`: Tải đúng bản cài đặt tương ứng với chip của bạn từ trang chủ Docker.
3. Cài đặt ứng dụng: Mở file Docker.dmg vừa tải, kéo biểu tượng Docker thả vào thư mục Applications.
4. Khởi chạy: Mở Docker từ thư mục Applications. Hệ thống sẽ hỏi mật khẩu macOS của bạn để cấp quyền thiết lập mạng và các dịch vụ nền cho container.

Trên macOS thế hệ Apple Silicon, nếu bạn cần chạy các image chỉ được đóng gói cho kiến trúc amd64 (x86_64), bạn nên cài thêm Rosetta 2 bằng lệnh sau trong Terminal:

softwareupdate --install-rosetta

Kiểm tra cài đặt thành công#

Dù bạn sử dụng hệ điều hành nào, sau khi cài đặt xong, hãy mở Terminal (hoặc PowerShell trên Windows) và kiểm tra phiên bản:

docker --version
docker compose version

Tiếp theo, hãy chạy thử container hello-world để chắc chắn rằng Docker daemon có thể tải image từ Docker Hub và khởi tạo container bình thường:

docker run --rm hello-world

Nếu màn hình xuất hiện dòng chữ Hello from Docker! cùng các thông tin hướng dẫn bên dưới, nghĩa là môi trường Docker của bạn đã hoạt động hoàn hảo.

Một số lệnh cơ bản nên nhớ#

Để làm quen nhanh, bạn có thể lưu lại vài câu lệnh quản lý hàng ngày:

• docker ps: Xem danh sách các container đang chạy.
• docker ps -a: Xem tất cả container (bao gồm cả những container đã dừng).
• docker images: Liệt kê các image đang có trên máy.
• docker stop <container_id>: Dừng một container đang chạy.
• docker system prune: Dọn dẹp các container đã dừng và image rác để giải phóng dung lượng ổ cứng.

Từ môi trường máy cá nhân lên đám mây#

Sau khi cài đặt Docker, bạn có thể dễ dàng khởi chạy cơ sở dữ liệu hoặc đóng gói ứng dụng của mình bằng Dockerfile ngay trên máy cá nhân. Khi ứng dụng đã sẵn sàng để đưa lên môi trường thực tế (production), thay vì phải tự thuê máy chủ ảo và lặp lại các bước cài đặt, bảo trì Docker như trên, bạn có thể sử dụng nền tảng đám mây PaaS. Chỉ cần đẩy mã nguồn qua lệnh git push, hệ thống sẽ tự động đóng gói ứng dụng, kết nối với cơ sở dữ liệu tạo bằng một cú nhấp chuột và cấp phát chứng chỉ HTTPS miễn phí.

Chúc bạn thiết lập môi trường thành công và có trải nghiệm phát triển phần mềm mượt mà hơn với Docker!